سلام.خوش آمدید*** دوست گرامی؛ توصیه می‌‌‌کنم اگر اولین دیدار شما از این وبلاگ است، «حتما» ابتدا پست ثابت(اولین پست) را بخوانید.*** جدیدترین مطالب وبلاگ را، بعد از این پست دنبال کنید. ***با نظرات ارزشمند خود، زینت بخش وبلاگ باشید.*** موفق و منصور باشید

برای همه مفیده

پاسخ به سؤال در مورد حجاب

در این اواخر ایمیلهایی ارسال می‌‌شود که به شدّت علیه برخی از احکام قطعی اسلام، تبلیغ می‌‌‌کنند و متأسفانه برخی از دوستان، خواسته یا ناخواسته گرفتار فریب آنها شده و با آنها همراه می‌‌‌شوند.

یکی از این ایمیلها، ایمیلی بود با عنوان «چه کسی دست دوستیمان را جدا کرد»، که محتوای آن را چند عکس از زنان بی‌‌حجاب قبل از انقلاب تشکیل می‌‌داد، که در جریان پیروزی انقلاب اسلامی، در کنار مردان و زنان با حجاب مبارزه می‌‌کردند.

در ادامه‌‌‌ی آن نیز عکسها و مطالبی به نقل از مسئولین در مورد حجاب و محدوده‌‌‌ی آن را قرار داده‌‌‌‌اند و در پایان این نتیجه‌‌‌‌گیری شده است که حجاب یک امری است که مسئولین نظام جمهوری اسلامی به زور و دلبخواه خود قانون کرده‌‌‌‌‌اند.

یکی از دوستان گرامی این ایمیل را برای بنده فرستاده بود. بنده هم در جواب ایشان دو آیه از آیات قرآن را فرستادم، یک آیه در «اثبات اصل حجاب در قرآن»(آیه32 سوره نور، با ترجمه آیت الله مکارم)، و یک آیه هم در مورد «دستور خدا بر جدایی و دوری از کسانی که از دستورات الهی سرپیچی می‌‌کنند»(آیه29 سوره نجم).

عین جواب این دوست ارجمند در جواب بنده این بود:

«آیاتی از سوره نور به ترجمه استاد حسین انصاریان»

«و به زنان باایمان بگو: چشمان خود را از آنچه حرام است فرو بندند، و شرمگاه خود را حفظ کنند، و زینت خود را مگر مقدارى که پیداست آشکار نکنند، و مقنعه‏‌‌هاى خود را به روى گریبان‌‌‏هایشان بیندازند، و زینت خود را آشکار نکنند مگر براى شوهرانشان، یا پدرانشان، یا پدران شوهرانشان، یا پسرانشان، یا پسران شوهرانشان، یا برادرانشان، یا پسران برادرانشان، یا پسران خواهرانشان، یا زنان هم کیش خودشان، یا بردگان زر خریدشان، یا خدمتکارانشان از مردانى که ساده لوح و کم عقل‏‌‌اند و نیاز شهوانى حس نمى‌‏کنند، یا کودکانى که[به سنّ تمیز دادن خوب و بد نسبت به امیال جنسى] نرسیده‌‌‏اند. و زنان نباید پاهایشان را به زمین بزنند تا آنچه از زینت‌‌‏هایشان پنهان مى‌‌‏دارند شناخته شود. و اى مؤمنان! همگى به سوى خدا بازگردید تا پیروز شوید.»

ما در این جا چیزی از پوشاندن موهای زنان به چشممان نخورد.

در ترجمه قرآن فقط متن عربی را ترجمه کنیم نه با گذاشتن پرانتز در بین متن‌‌‌های آن، حرف دلمان را در آن بنمائیم و از زبان خدا سخن گوییم

***************************

این هم جواب بنده خدمت این دوست ارجمند:

سلام.
طاعات و عباداتتون قبول.

از پیگیری و برخورد منطقی و عاقلانه شما ممنون و البته خوشحالم.

اما چند نکته(که امیدوارم حوصله کنید و با دقت مطالعه بفرمایید، چرا که بی دقت نوشته نشده است و سعی شده تمام مطالب با آدرس و منبع باشد):

1) ترجمه‌‌‌‌‌‌ای که بنده تقدیم شما کردم، دقیقا ترجمه قرآن کریم از آیت الله مکارم شیرازی است، که هم از لحاظ فقهی و هم تفسیری، استاد جناب آقای انصاریان است، و مطالب داخل پرانتز، توضیحات تفسیری آیه شریفه با استفاده از روایات است(که ایشان بیان کرده‌‌‌‌اند)، نه حرفهای دلمان.

***************************

2) ترجمه‌‌‌‌‌‌ای که بنده از آقای انصاریان دیدم این است که ایشان هم داخل پرانتز توضیحاتی را داده‌‌‌اند:

«و به زنان باایمان بگو: چشمان خود را از آنچه حرام است فرو بندند، و شرمگاه خود را حفظ کنند، و زینت خود را [مانند لباس‏‌‌‌هاى زیبا، گوشواره و گردن بند] مگر مقدارى که [طبیعتاً مانند انگشتر و حنا و سرمه، بر دست و صورت‏] پیداست [در برابر کسى‏] آشکار نکنند، و [براى پوشاندن گردن و سینه‏] مقنعه‏‌‌هاى خود را به روى گریبان‌‌‏هایشان بیندازند، و زینت خود را آشکار نکنند مگر براى شوهرانشان، یا پدرانشان، یا پدران شوهرانشان، یا پسرانشان، یا پسران شوهرانشان، یا برادرانشان، یا پسران برادرانشان، یا پسران خواهرانشان، یا زنان [هم کیش خود] شان، یا بردگان زر خریدشان، یا خدمتکارانشان از مردانى که ساده لوح و کم عقل‌‌‏اند و نیاز شهوانى حس نمى‌‌‏کنند، یا کودکانى که [به سنّ تمیز دادن خوب و بد نسبت به امیال جنسى‏] نرسیده‏‌‌اند. و زنان نباید پاهایشان را [هنگام راه رفتن آنگونه‏] به زمین بزنند تا آنچه از زینت‏‌‌هایشان پنهان مى‌‌‏دارند [به وسیله نامحرمان‏] شناخته شود. و [شما] اى مؤمنان! همگى به سوى خدا بازگردید تا رستگار شوی».

(قرآن کریم با ترجمه حسین انصاریان، انتشارات اسوه،سال چاپ: 1383)

***************************

3) واقعا تعجب کردم که فرمودید «ما در این جا چیزی از پوشاندن موهای زنان به چشممان نخورد».

در متن آیه شریفه، به این کلمات دقت بفرمایید: «خُمُرِهِنَّ» و ‏«جُیُوبِهِنَّ».

«خُمُر» (جمع کلمه خِمار) در زبان عربی به چیزى گفته مى‌‌‏شود که زنان با آن سر خود را مى‏‌‌پوشانند.

«جیوب»(جمع کلمه جِیب) در زبان عربی به معنى قسمت بالاى سینه و گریبان است. (کتاب تفسیری مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‏7، ص: 21)، (کتابهای لغت مصباح المنیر، ج1، ص181 و لسان العرب، ج 4، ص 257).

با دقت در همین دو کلمه، فکر نکنم توضیح بیشتری لازم باشد. اما با این حال ادامه می‌‌دهم.

در ترجمه‌‌ای که خود شما از آقای انصاریان نقل کردید آمده است «مقنعه‌‌‏هاى خود را به روى گریبان‏‌هایشان بیندازند». در زبان فارسی، «مقنعه» چیست؟ آیا الان وقتی کلمه مقنعه را می‌گویید، مردم از آن چه می‌فهمند؟ آیا برای پوشاندن صورت است یا سر؟؟!!!

شاید جالب باشد که بدانید خداوند متعال در این آیه شریفه، نمی‌‌خواهد بگوید صورت و سینه خود را بپوشانید و موهای شما باز باشد، بلکه می‌‌‌فرماید علاوه بر اینکه سر خود را با هر چه می‌‌پوشانید، باید گردن و سینه‌‌‌های خود را هم بپوشانید.

یعنی توضیح ترجمه آقای انصاریان اینگونه است «با آن مقنعه‌‌‌‌های خود که با آن سر خود را می‌‌‌پوشانید، روی گریبان و سینه خود را نیز بپوشایند.» اکنون یکبار دیگر ترجمه را ملاحظه کنید و ببینید آیا غیر از این است؟!

***************************

4) این آیه را هم ملاحظه بفرمایید:

«یا أَیُّهَا النَّبِیُّ قُلْ لِأَزْواجِکَ وَ بَناتِکَ وَ نِساءِ الْمُؤْمِنینَ یُدْنینَ عَلَیْهِنَّ مِنْ جَلاَبِیبِهِنَّ ذلِکَ أَدْنى‏ أَنْ یُعْرَفْنَ فَلا یُؤْذَیْنَ وَ کانَ اللَّهُ غَفُوراً رَحیماً»(احزاب:59)

ترجمه آیت الله مکارم: اى پیامبر! به همسران و دخترانت و زنان مؤمنان بگو: «جلبابها [روسرى‌‏هاى بلند] خود را بر خویش فروافکنند، این کار براى اینکه شناخته شوند و مورد آزار قرار نگیرند بهتر است (و اگر تا کنون خطا و کوتاهى از آنها سر زده توبه کنند) خداوند همواره آمرزنده رحیم است.

ترجمه آقای انصاریان: اى پیامبر! به همسرانت و دخترانت و همسران کسانى که مؤمن هستند بگو: چادرهایشان را بر خود فرو پوشند[تا بدن و آرایش و زیورهایشان در برابر دید نامحرمان قرار نگیرد.] این [پوشش‏] به اینکه [به عفت و پاکدامنى‏] شناخته شوند نزدیک‏تر است، و در نتیجه [از سوى اهل فسق و فجور] مورد آزار قرار نخواهند گرفت و خدا همواره بسیار آمرزنده و مهربان است.

اکنون در این آیه شریفه در کلمه «جلابیبهن» دقت بفرمایید، که جمع کلمه «جِلباب» است.

همانگونه که مفسّران بزرگ مانند شیخ طوسى و مرحوم طبرسى فرموده‌‌اند: در گذشته دو نوع روسرى براى زنان معمول بود: روسرى‌‌هاى کوچک که آنها را «خِمار» یا «مقنعه» مى‌‌‌‌نامیدند و معمولاً در خانه از آن استفاده مى‌‌‌‌‌‌کردند؛ و روسرى‌‌‌‌‌‌هاى بزرگ که مخصوص بیرون خانه به شمار مى‌‌‌‌‌‌‌‌آمد. زنان با این روسرى بزرگ، که «جلباب» خوانده مى‌‌‌شد و از «مقنعه» بزرگ‌تر و از «رداء» کوچک‌‌تر است و به چادر امروزین شباهت دارد، مو و تمام بدن خود را مى‌‌‌‌‌‌پوشاندند. «جلباب» پوششى است که روى همه پوششها به سر مى‌‌‌‌‌‌‌‌کردند.

درباره «جلباب» گفته‌‌اند: آن روسرى خاصى که بانوان هنگامى که براى کارى به خارج از منزل مى‌‌‌‌‌روند، سر و صورت خود را با آن مى‌‌‌‌‌پوشند.(التبیان فى تفسیر القرآن8: 361؛ مجمع البیان 7و 8: 578)

***************************

5) قطعا فرمایش شما متین و درست است که «در ترجمه قرآن فقط متن عربی را ترجمه کنیم»، و زیباتر از این، آن است که فرمودید «نه با گذاشتن پرانتز در بین متن‌‌‌‌های آن، حرف دلمان را در آن بنمائیم و از زبان خدا سخن گوییم».

اما نباید از یک نکته بسیار مهم و حیاتی غافل شد که در فهم و تفسیر آیات قرآن، مطمئنا جز با کلمات اهلبیت(ع) نمی‌‌‌توان راهی پیمود، و إلا به مشکلات و بیچارگیهایی گرفتار می‌شویم که اهل سنت به آن گرفتارند که هر از گاهی فتاوا و حرفهای مضحکی از آنها می‌شنویم.

مانند اینکه در این اواخر گفته بودند «اگر همکار مرد، از شیر سینه همکار زن بخورد، به او محرم می‌شود»، یا اینکه «زن کنار دیوار نخوابد، چون کلمه «دیوار» در زبان عربی مذکر است، و زن مؤنث است، و این دو نباید کنار هم بخوابند»، یا اینکه «پدر و دختر نباید در یکجا تنها با هم باشند و با هم حرف بزنند».

این مزخرفات در اثر این است که گمان می‌کنند بدون مدد گرفتن از راهنماییها و کلمات اهلبیت(ع) می‌توان قرآن را فهمید.

در حالی که خود قرآن به ما دستور می‌دهد به اهلبیت مراجعه کنید، که برای واضح شدن این مطلب و دلیل آن، اگر حوصله داشتید اینجا (پاسخ به چند سؤال) را ببینید، که جواب خیلی از سؤالات شما خواهد بود.

***************************

6) در ادامه‌‌ی مطلبی که در بند قبل عرض کردم، در مورد حد پوشش شرعی که در قرآن کریم آمده است، روایاتی از پیامبر(ص) و ائمه معصومین(ع) وارد شده که دقیقا حد شرعی حجاب را بیان می کند. به چند نمونه از آنها اشاره می‌کنم که به اندازه کافی گویا و واضح است:

الف: عَنِ الرِّضَا(ع) قَالَ: لَا تُغَطِّی الْمَرْأَةُ رَأْسَهَا مِنَ الْغُلَامِ حَتَّى یَبْلُغَ الْغُلَامُ؛(وسائل الشیعة‌20: 229‌)

امام رضا(ع) فرمود: زن لازم نیست سرش را از پسر بپوشاند، مگر اینکه پسر بالغ شده باشد.(یعنی اگر بالغ شد باید از او بپوشاند)

ب: سَأَلْتُ أَبَاعَبْدِاللَّهِ(ع): عَنِ الذِّرَاعَیْنِ مِنَ الْمَرْأَةِ هُمَا مِنَ الزِّینَةِ الَّتِی قَالَ اللَّهُ وَ لٰا‌یُبْدِینَ زِینَتَهُنَّ إِلّٰا لِبُعُولَتِهِنَّ قَالَ نَعَمْ وَ مَا دُونَ الْخِمَارِ مِنَ الزِّینَةِ»؛(وسائل الشیعة، ج‌20، ص: 200)

از امام صادق(ع) سؤال کردم آیا آرنج زن جزو زینتی است که خداوند در قرآن فرموده است زینت خود را فقط برای شوهرانشان آشکار کنند؟ امام(ع) فرمود: بله، و حتی آنچه زیر روسری دارند نیز جزو زینت است(که باید پوشیده شود).

ج: قال رسول اللّه(ص): «یا أسماء، إنّ المرأة إذا بلغت المحیض لم یصلح أن یرى منها إلّا هذا و هذا». و أشار إلى وجهه و کفیه»؛(سنن ابی داوود ، دار احیاء السنة النبویة ، ج 4 باب فیما تبدی المراة من زینتها ، ص64)؛

رسول خدا(ص) فرمود: «اى اسماء، اگر زن به سن حیض برسد، نباید جز این [قسمت‏] و این [قسمت از بدنش‏] دیده شود»، و به صورت و کف دو دست [مبارکش‏] اشاره نمود.

در قرآن کریم می‌فرماید:

«وَ الْقَواعِدُ مِنَ النِّساءِ اللاَّتی‏ لا یَرْجُونَ نِکاحاً فَلَیْسَ عَلَیْهِنَّ جُناحٌ أَنْ یَضَعْنَ ثِیابَهُنَّ غَیْرَ مُتَبَرِّجاتٍ بِزینَةٍ وَ أَنْ یَسْتَعْفِفْنَ خَیْرٌ لَهُنَّ وَ اللَّهُ سَمیعٌ عَلیمٌ»(نور:60)؛

و زنان از کارافتاده‏اى که امید به ازدواج ندارند، گناهى بر آنان نیست که لباسهاى خود را بر زمین بگذارند، بشرط اینکه در برابر مردم خودآرایى نکنند؛ و اگر خود را بپوشانند براى آنان بهتر است.

در ذیل این آیه، چندین روایت آمده است که منظور از «زنان از کار افتاده»(که دیگر کسی به آنها رغبتی ندارد) و منظور از اینکه «لباسهای خود را بر زمین بگذارند» چیست؟ به برخی از آنها اشاره می‌کنم:

د: عَنْ أَبِی عَبْدِاللَّهِ(ع) قَالَ: «الْقَوَاعِدُ مِنَ النِّسَاءِ لَیْسَ عَلَیْهِنَّ جُنَاحٌ أَنْ یَضَعْنَ ثِیَابَهُنَّ؟ قَالَ تَضَعُ الْجِلْبَابَ وَحْدَهُ»؛(وسائل الشیعة، ج‌20، ص: 203)

از امام صادق(ع) پرسیدند منظور از اینکه زنانی که از کارافتاده شده‌اند، اشکالی ندارد که لباس خود را کنار بگذارند چیست؟ امام(ع) فرمود: اینکه فقط می‌توانند چادر نپوشند. (یعنی حتی آنها هم باید روسری داشته باشند).

ه: عَنْ أَبِی عَبْدِاللَّهِ(ع): فِی قَوْلِ اللَّهِ عَزَّوَجَلَّ وَ الْقَواعِدُ مِنَ النِّساءِ اللّاتِی لا یَرْجُونَ نِکاحاً، مَا الَّذِی یَصْلُحُ لَهُنَّ أَنْ یَضَعْنَ مِنْ ثِیَابِهِنَّ؟ قَالَ الْجِلْبَابَ»؛(وسائل الشیعة، ج‌20، ص: 202)

از امام صادق(ع) در مورد این آیه شریفه که (وَ الْقَواعِدُ مِنَ النِّساءِ اللّاتِی لا یَرْجُونَ نِکاحاً) پرسیدند که کدام لباسها را می‌توانند کنار بگذارند؟ امام(ع) فرمود: چادر.

و روایات بسیار دیگری که دلالت می‌کند بر اینکه حتی چنین زنانی باید «خِمار» و روسری خود را نگهدارند و فقط می‌توانند چادر را بردارند. چرا که اگر حجاب و پوشاندن مو واجب نبود، استثنا کردن در این‌ آیه و روایات، بی معناست.

***************************

7) شاید دانستن «شأن نزول» این آیه شریفه، در فهمیدن این آیه به ما بیشتر کمک کند.

در تفسیر مجمع البیان می‌‌‌فرماید: زنان مدینه اطراف روسری‏‌‌های خود را به پشت سر می‌‌‏انداختند و سینه و گردن و گوش‏‌‌های آنان آشکار می‌‌‌‌‏شد. بر اساس این آیه، موظف شدند اطراف روسری خود را به گریبان‌‌‌‏ها بیندازند تا این مواضع نیز مستور باشد. (مجمع البیان فی تفسیر القرآن، ج‏7، ص: 21)

شرمنده اگر خیلی طولانی شد.

البته سعی کردم برخی مطالب حذف، و این مطالب را نیز به اختصار تقدیم کنم.

خوشحال خواهم شد اگر باز هم اینگونه بحثهای منطقی ادامه داشته باشد.

البته اگر بدون لجاجت و واقعا برای دانستن و روشنگری و عمل به دستورات الهی باشد.

التماس دعا