سلام.خوش آمدید*** دوست گرامی؛ توصیه می‌‌‌کنم اگر اولین دیدار شما از این وبلاگ است، «حتما» ابتدا پست ثابت(اولین پست) را بخوانید.*** جدیدترین مطالب وبلاگ را، بعد از این پست دنبال کنید. ***با نظرات ارزشمند خود، زینت بخش وبلاگ باشید.*** موفق و منصور باشید

برای همه مفیده

ویژگیهای امام حسین‌(علیه‌‌‌السلام) در زیارت اربعین
نویسنده : عبدالله حقدوست - ساعت ۸:٢٥ ‎ق.ظ روز ٢۸ آبان ۱۳٩٥
 

ضمن تسلیت فرا رسیدن اربعین حسینی حضور امام زمان(عج) و تمام عزاداران و محبان آن حضرت، چنانکه بارها خوانده و شنیده‌‌‌‌ایم در روایتی از امام حسن عکسری(ع) وارد شده است که زیارت اربعین، از نشانه‌‌‌‌‌های ایمان و شیعه بودن است. اما آیا تا کنون در این مهم اندیشیده‌‌ایم که چرا؟ چه نکات و امور مهمی در این زیارت نهفته است که مبیّن نشانه‌‌های مؤمن است؟

اربعین

در ادامه مطلب سعی شده است جواب این مهم داده شود.


بهترین راه برای شناخت بیشتر شخصیت امامان(‌علیهم‌‌‌السلام) به ویژه امام حسین‌(علیه‌‌‌السلام) یاری گرفتن از حضرات معصومین(‌علیهم‌‌‌السلام) می‌‌‏باشد و ما برای رسیدن به این مقصود در این گفتار، سخنان دُرربار پیشوای صادق شیعیان، امام صادق‌(علیه‌‌‌السلام) را در زیارت اربعین برگزیده‌‌‌ایم.

در زیارت اربعین، مضامین عالیه‌‌ای را ملاحظه می‌‌‏کنیم که مملو از شناخت و معرفت ویژگیهای یک امام و رهبر الهی برای تحکیم اعتقادات شیعه است.

شیخ طوسی(‌رحمه‌‌‌الله) این عبارات فاخر را در زیارت اربعین از «صفوان بن مهران جمّال» روایت می‌‌‏کند که وی از مولایمان حضرت صادق‌(علیه‌‌‌السلام) آموخته و برای ما نقل کرده است‏.

این مجموعه‌‌ی ارزشمند به طور کامل یک دوره امام شناسی است و هر انسان موحدی را با ویژگیهای یک رهبر الهی آشنا می‌‌‏کند، به این جهت توجه و عنایت به این زیارت از ویژگیهای هر شیعه تمام عیار محسوب می‌‌‏شود.

امام حسن عسکرى‌(علیه‌‌‌السلام) در این مورد فرموده است: «عَلَامَاتُ الْمُؤْمِنِ خَمْسٌ: صَلَاةُ إِحْدَى وَ الْخَمْسِینَ وَ زِیارَةُ الْأَرْبَعِینَ وَ التَّخَتُّمُ بِالْیمِینِ وَ تَعْفِیرُ الْجَبِینِ وَ الْجَهْرُ بِبِسْمِ اللهِ الرَّحْمَنِ الرَّحِیم‏؛ پنج چیز از نشانه‏هاى مؤمن است: گزاردن پنجاه و یک رکعت نماز [واجب و نافله در هر شبانه روز]، زیارت اربعین، انگشتر در دست راست کردن، پیشانى بر خاک نهادن [هنگام نماز]، و بلند گفتن‏ بسم الله الرحمن الرحیم.» (1)

با مطالعه این نوشتار پاسخ این پرسش روشن می‌‌‏شود که چرا زیارت اربعین از نشانه‌‌‌های ایمان و شیعه بودن است؟

با این هدف به شرح چند فراز از این زیارت گرانقدر و بیان ویژگیهای امام حسین(ع) می‌‌‏پردازیم:

1. مقام عبودیت

در فرازی از زیارت اربعین می‌‌‏خوانیم: «السَّلاَمُ عَلَى صَفِی اللهِ وَ ابْنِ صَفِیهِ السَّلاَمُ عَلَى الْحُسَینِ الْمَظْلُومِ الشَّهِیدِ؛ سلام بر بنده خالص، و فرزند بنده خالص خدا، سلام بر حسین مظلوم شهید.»

عبودیت از ویژگیهای امام حسین‌(علیه‌‌‌السلام) و پیروان آن گرامی است. تا فردی به مقام بندگی خالص خدا نرسد، هرگز نمی‌تواند به سوی کمال حرکت کند. خداوند در قرآن فرموده: «وَ الصَّافَّاتِ صَفًّا»؛ (2) یعنی قسم به آن نفوسى که از روى حقیقت و صمیم قلب در حضور من در مقام اطاعت و بندگى خالصانه صف کشیده، مرا براى خود، مراد و مقصود قرار داده، به غیر از من به هیچ چیز دیگرى التفات نمى‏کنند.

و در جایی دیگر بندگی خالصانه را منشأ علم و رحمت الهی قلمداد کرده، می‌‌‏فرماید: «فَوَجَدا عَبْداً مِنْ عِبادِنا آتَیناهُ رَحْمَةً مِنْ عِنْدِنا وَ عَلَّمْناهُ مِنْ لَدُنَّا عِلْماً»؛ (3) «[موسی‌(علیه‌‌‌السلام) و همراهش] بنده‏اى از بندگان ما را یافتند که رحمت و موهبت عظیمى از سوى خود به او داده، و علم فراوانى از نزد خود به او آموخته بودیم‏.»

این آیه نشان مى‏‌‌دهد که برترین افتخار هر انسانی آن است که بنده خالص خدا باشد و این مقام عبودیت است که انسان را مشمول رحمت الهى مى‏‌‌سازد و دریچه‌‏‌‌هاى علوم را به قلبش مى‏‌‌گشاید. در حقیقت جوهره علم الهى از عبودیت و بندگى خدا سرچشمه مى‏‌‌گیرد.

اساساً رمز دستیابى امام حسین‌(علیه‌‌‌السلام) به مقامات والا، عبودیت و تسلیم محض خدا بودن آن حضرت بود.

2. تحمّل غم و اندوه برای اصلاح جامعه

«السَّلاَمُ عَلَى أَسِیرِ الْکُرُبَاتِ وَ قَتِیلِ الْعَبَرَاتِ‏؛ سلام بر آن اسیر [غم و اندوه و] مصائب سخت [عالم] و کشته آب چشمان.»

امام‌(علیه‌‌‌السلام) همواره سنگ صبور جامعه و در معرض آزارهای روحی و جسمی بوده و مشکلات را به جان می‌‌‏خرد و همواره رهبران الهی و پیروان واقعی آنان بیشترین فشار روحی، صدمات روانی، غم و اندوه را تحمل می‌‌‏کنند.

امام صادق‌(علیه‌‌‌السلام) فرمود: «إِنَّ أَشَدَّ النَّاسِ بَلَاءً الْأَنْبِیاءُ ثُمَّ الَّذِینَ یلُونَهُمْ ثُمَّ الْأَمْثَلُ فَالْأَمْثَل؛ (4) رنج و ناراحتی انبیا شدیدتر از دیگران است. از آن پس، کسانی که پشت سرشان می‌‌‏آیند و سپس هر که شبیه‏تر باشد.» همچنانکه گفته‌اند:

آن که در این بزم مقرب‌تر است *** جام بلا بیشترش می‌‌‏دهند

در روایت سلمان نیز نشانه‌‌‌های مؤمن آمده است که: «فَعِنْدَهَا یذُوبُ قَلْبُ الْمُؤْمِنِ فِی جَوْفِهِ کَمَا یذُوبُ الْمِلْحُ فِی الْمَاءِ مِمَّا یرَى مِنَ الْمُنْکَرِ فَلَا یسْتَطِیعُ أَنْ یغَیرَه؛ (5) مؤمن در اثر مشاهدۀ منکرات و بی‌بند و باریها و نداشتن توان مقابله و تغییر وضع موجود، [چنان در فشار روحی قرار می‌‌‏گیرد که] قلبش آب می‌‌‏شود، هم چنانکه نمک در آب ذوب می‌‌‏شود.»

3. بخشیدن هستی خود برای نجات جامعه

«وَ بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِیکَ لِیسْتَنْقِذَ عِبَادَکَ مِنَ الْجَهَالَةِ وَ حَیرَةِ الضَّلاَلَةِ؛ (6) خداوندا! او خون پاک قلبش را در راه تو بذل کرد [و جانش را فدا نمود] تا بندگانت را از جهالت و حیرت و گمراهى نجات دهد.»

از مهم‌ترین محورهای زیارت اربعین، بیان فلسفه قیام عاشورا است که در یک جملۀ کوتاه تمام مقصود حضرت اباعبدالله‌(علیه‌‌‌السلام) بیان گردیده است. امام صادق‌(علیه‌‌‌السلام) در این فراز به صراحت تمام عرضه می‌‌‏دارد که امام حسین‌(علیه‌‌‌السلام) تمام هستی خود را فدا کرد تا بندگان خدا را از بند جهالت، تاریکی و گمراهی رها کرده و به سوی نور و کمال هدایت رهنمون کند. این همان هدف نهایی تمام پیامبران‌(علیهم‌‌السلام) و فرستادگان الهی در طول تاریخ بوده است که در قیام عاشورا به اوج خود رسید.

4. ذلت و خواری دشمنان امام حسین‌(علیه‌‌‌السلام)

«وَ أَشْهَدُ أَنَّ اللهَ مُنْجِزٌ مَا وَعَدَکَ وَ مُهْلِکٌ مَنْ خَذَلَکَ وَ مُعَذِّبٌ مَنْ قَتَلَکَ‏؛ و گواهى می‌‌‌دهم که خداى متعال وعده‏اى که به تو داده است، البته به آن وفا می‌‌‌کند و آنان که تو را خوار [و مضطر] گذاشتند، همه را هلاک کند و قاتلانت را عذاب سخت چشاند.»

از دیگر پیامهای زیارت اربعین جاودانگی حماسه عاشورا است و این در حقیقت حکایتگر یک پیام غیبی و تحقق وعده الهی است که حضرت زینب‌(علیهاالسلام) نیز در خطبه‌‌‌ای که در مجلس یزید قرائت کرد، به آن اشاره نمود.

آن گرامی در سخنان خویش از آینده دردناک یزیدیان پرده برداشت و فردای درخشان حماسه‌آفرینان عاشورا و پیروزی همیشگی مرام حسینی را نوید داد و به یزید این چنین نهیب زد: «فَکِد کَیدَکَ واسعَ سَعیکَ وناصِب جُهدَکَ فَوَاللَّه لا تَمحو ذِکرَنا و لا تُمیتُ وَحینَا و لا تُدرِکُ أمرَنا و لا تَدحَضُ عَنکَ عارَها وهَل رَأیکَ إلاّ فَنَد؟ و أیامُکَ إلاّ عَدَدٌ؟و جَمعُکَ إلاّ بَدَدٌ؟یومَ ینادى المُنادى: ألا لَعَنةُ اللَّه عَلَى الظالمینَ؛ (7) [اى یزید!] هر نیرنگى که خواهى بزن، و هر اقدامى که توانى بکن و هر کوشش که دارى، دریغ مدار! سوگند به خدا که نمى‌توانى نام ما را محو کنى و نمى‌توانى نور وحى ما را خاموش نمایى. تو نمى‏توانى عظمت امر ما را درک کنى و ننگ این ستم را هرگز از خود نتوانى زدود؟! آیا غیر از این است که رأى، [طرح و نقشه‏هاى] تو سست و مدت حکومت تو اندک و جمعیت تو پراکنده است؟ آن روزى که منادى فریاد مى‏‌‌زند: آگاه باشید، لعنت خدا بر گروه ستمکاران باد.»

یادگار رسول خدا(صلی‌‌‌الله‌‌‌علیه‌‌‌وآله) در آن موقعیت حساس و تاریخی - که هیچ سخنور ماهری؛ حتی قادر به تعادل در گفتار نیست- چنان با اعتماد به نفس عمیقی خبر از آینده داد و پیش‌‌بینی دقیقی کرد که ما بعد از صدها سال نتایج آن را به وضوح مشاهده می‌‌‌کنیم.

آری، امروزه این پیام زیارت اربعین تحقق یافته و پیش‌بینی حضرت زینب(‌علیهاالسلام) به وقوع پیوسته و در واقع وعده الهی تحقق یافته، دشمنان امام حسین‌(علیه‌‌‌السلام) خوار و رسوا گشته و عظمت نام و یاد و حماسه حسینی‌(علیه‌‌‌السلام) تمام عالم را فرا گرفته است.

ای که در کرب و بلا بی‌کس و یاور گشتی *** چشم بگشا و ببین خلق جهان یاور توست

-------------------

پی‌نوشتها:

1). روضة الواعظین، محمد فتال نیشابورى، نشر رضى، قم، ج 1، ص 195.

2). صافات / 1.

3). کهف/ 65.

4). کافی، محمد بن یعقوب کلینى، دارالکتب الاسلامیة، تهران، 1388 ق، ج 2، ص 252.

5). مستدرک الوسائل، محدث نورى، مؤسسه آل البیت، قم، 1408 ق، ج 11، ص 372.

6). در بعضی از نسخه‌ها مثل کامل الزیارات این عبارت این‌گونه آمده است: «بَذَلَ مُهْجَتَهُ فِیکَ لِیسْتَنْقِذَ عِبَادَکَ مِنَ الضَّلَالَةِ وَ الْجَهَالَةِ وَ الْعَمَى وَ الشَّکِّ وَ الِارْتِیابِ إِلَى بَابِ الْهُدَى... .» کامل الزیارات، ابن قولویه، ص 228.

7). بحار الانوار، علامه مجلسی، ج 45، ص 133؛ و مقتل خوارزمی، موفق بن احمد خوارزم، نشر مفید، قم، ج 4، ص 646.


 



comment گل نوشته شما ()