عید سعید فطر تبریک و تهنیت باد

ابتدا قبل از شروع مطلب، ترجمه دعاهایی که در ابتدای پیام تبریک، تقدیم کردم را عرض می‌‌کنم، که فقراتی از دعای 45 صحیفه سجادیّه است که وداع امام سجاد(ع) با ماه رمضان است:

بدرود ای بزرگترین ماه خداوند و ای عید اولیای خدا...

بدرود ای ماه دست یافتن به آرزوها...

بدرود ای یاریگر ما که در برابر شیطان ما را یاری دادی...

بدرود ای که هنوز فرا نرسیده، از آمدنت شادمان بودیم و هنوز رخت برنبسته، از رفتنت اندوهناک.

روز بازگشت ‏به فطرت

در فرهنگ اسلامی اولین روز ماه شوال به عنوان عید فطر و جشن بازگشت ‏به فطرت معین شده است، زیرا مسلمانان روزه‏‌‌دار در طول ماه رمضان با ارتباط‌‌‌‌های پی در پی با خداوند متعال و استغفار از گناهان به تصفیه روح و جان خویش همت گماشته و از تمام آلودگی‌‌‏های ظاهری و باطنی که بر خلاف فطرت آن‏‌‌هاست، خود را پاک نموده و به فطرت واقعی خود برمی‌‌‏گردند.

امیرمؤمنان علی(علیه السلام) نیز از همین زاویه به عید فطر می‌‌‏نگرد و با اشاره به روز عید می‌‌‏فرماید:

«إِنَّمَا هُوَ عِیدٌ لِمَنْ قَبِلَ اللهُ صِیَامَهُ وَ شَکَرَ قِیَامَهُ وَ کُلُّ یَوْمٍ لَا یُعْصَى اللهُ فِیهِ فَهُوَ یَوْمُ عِیدٍ»(1)؛

این عید کسی است که خدا روزه‏‌‌اش را پذیرفته و نماز او را ستوده است و هر روز که خدا نافرمانی نشود، آن روز عید است.

بلی روز ترک گناه و فاصله گرفتن از زشتی‌‌‏ها و پلیدی‌‌‏ها و روز غلبه بر شیاطین، روز عید است.

عید فطر روز بازگشت‏ به فطرت است، این معنا را می‌‌‏توان از لغت «عید فطر» هم فهمید، چرا که «عید» به معنای بازگشت و «فطر» به معنای «فطرت و طبیعت‏» است.

مسلمانان در این روز در اثر یک ماه ضیافت و مهمانی خداوند به صفای باطن دست‏‌‌یافته و در حقیقت، شخصیت واقعی خویش را بازیافته‏‌‌‌‌اند، آری، فطرت پاک انسان در طول سال در اثر غبارهای جهل و نادانی و غفلت ‏به انواع گناهان و معصیت‌‌‏ها مبتلا شده و از حقیقت‏ خود دور می‌‌‏شود و در نتیجه دچار خودفراموشی و خدا فراموشی می‌‌‏گردد.

اما با فرا رسیدن ماه مبارک رمضان، انسان مسلمان در پرتو فضای معنوی آن ماه و تلاش‌‌‏های خویش به یک زندگی نوین دست می‌‌‏یابد، که می‌‌‏توان آن را «بازگشت ‏به خویشتن‏» نامید.

در روز عید فطر گوئی یک مسلمان از نو متولد می‌‌‏شود، چرا که طبق گفتار امیرمؤمنان(علیه‌‌السّلام)، روزه‏‌‌داران در شب عید فطر از تمام آلودگی‌‌‏ها و پلیدی‌‌‏ها پاک شده‏‌‌اند و کمترین پاداش خود را که پاکی و پاکیزگی است دریافت نموده‏‌‌اند.

آن حضرت چنین می‌‌‏فرماید:

«وَ اعْلَمُوا عِبَادَاللهِ أَنَّ أَدْنَى مَا لِلصَّائِمِینَ وَ الصَّائِمَاتِ أَنْ یُنَادِیَهُمْ مَلَکٌ فِی آخِرِ یَوْمٍ مِنْ شَهْرِ رَمَضَانَ أَبْشِرُوا عِبَادَ اللهِ فَقَدْ غُفِرَ لَکُمْ مَا سَلَفَ مِنْ ذُنُوبِکُمْ فَانْظُرُوا کَیْفَ تَکُونُونَ فِیمَا تَسْتَأْنِفُون»(2)؛

ای بندگان خدا! بدانید که کوچکترین چیزی که برای مردان و زنان روزه‏‌‌دار است، این است که فرشته‏‌‌ای در روز آخر ما مبارک رمضان به آن‏‌‌ها ندا می‌‌‏دهد: ای بندگان خدا! بشارتتان باد که [خداوند متعال ] تمام گناهان گذشته شما را آمرزید، پس بنگرید که بعد از این چگونه عمل خواهید کرد.

شیخ مفید می‌‌‏نویسد: اینکه روز اول ماه شوال عید اهل ایمان قرار داده شده است، به خاطر این است که آنان برای قبولی اعمالشان در ماه رمضان خوشحالند و از اینکه خداوند متعال گناهانشان را بخشیده و بر عیب‌‌‏های آنان پرده کشیده و مژده و بشارت از طرف خداوند رسیده است که ثواب‌‌‏های بسیاری برای روزه‏‌‌داران عطا خواهد کرد و از اینکه مؤمنین در اثر تلاش‌‌‏های شب و روز ماه مبارک رمضان چند مرحله به قرب الهی نزدیک شده‏‌‌اند، حالت ‏سرور و نشاط دارند.

در این روز غسل معین شده و این علامت پاکی از گناهان می‌‌‏باشد، عطر زدن و بوی خوش استعمال کردن و لباس زیبا و تمیز پوشیدن و به صحرا رفتن و زیر آسمان نماز خواندن همه‏‌‌اش علامت‏ شادی و سرور و از روی حکمت می‌‌‏باشد(3).

مراتب روزه‏‌‌داران در عید فطر

بدون تردید تک تک مسلمانان با فرا رسیدن عید سعید فطر نوعی شادی و لذت درونی در خود احساس می‌‌‏کنند، اما استقبال مسلمانان از روز عید فطر یکنواخت و مساوی نیست. زیرا هر کسی نسبت‏به معرفت و ایمان خود به این عید بزرگ و با عظمت می‌‌‏نگرد و از آن بهره می‌‌‏گیرد. زمینه‏ها، ذهنیت‏ها، مراتب ایمان و عوامل دیگری در نگرش و انگیزه افراد دخالت دارد.

به همین جهت عارف واصل میرزا جواد آقا ملکی تبریزی‏(قدس سره)(4) روزه‌‌‌دارانی را که به عید سعید فطر وارد می‌‌‏شوند، به پنج گروه تقسیم می‌‌‏کند و نوع نگرش آنان رانسبت‏ به این روز با عظمت توضیح می‌‌‏دهد.

ایشان در مورد پایین‏ترین مراتب استقبال کنندگان از عید فطر می‌‌‏نویسد: «گروهی از روزه‏‌‌داران حقیقت روزه را نشناخته‏‌‌اند و با زحمت و تکلف از خوردن و آشامیدن و سایر مبطلات خود داری می‌‌‏کنند و این را نوعی طاعت می‌‌‏شمارند و خود را منت‏دار خداوند می‌‌‏دانند.

آنان از اعضاء و جوارح خود مراقبت نکرده و با دروغ و غیبت و بهتان و افترا و دشنام، به آزار دیگران پرداخته و زحمات خود را هدر می‌‌‏کنند و در نزد خدای عالمیان منزلتی ندارند، مگر اینکه حضورشان در روز عید برای حسن ظن به عنایت‏خدای بزرگ باشد و در نمازگاه خود در روز عید فطر از گناهان استغفار نموده و طلب آمرزش کنند.»

وی عالی‏ترین مرتبه استقبال کنندگان از عید فطر را از آن روزه‏‌‌داران عارفی می‌‌‏داند که لذت ندای خدای «جل جلاله‏»، رنج گرسنگی و تشنگی و شب زنده داری را از یاد آنان برده و با شوق و شکر بلکه با وجد و سُکر(5) آن را پیشواز نموده، در سرعت‏ سیر و سلوک و پیشروی به سوی خیر، جدیت ‏به خرج داده و از عمق جان به ندای رب الارباب لبیک گفته‏‌‌اند.

خداوند متعال اعمال را از این گروه به حسن قبول می‌‌‏پذیرد و آن‌‏‌‌ها را به مقام قرب نزدیک می‌‌‏نماید و در پیشگاه صدق در جوار خود با اولیاء و اصفیاء می‌‌‏نشاند و از «جام أوفی‏» به آن‏‌‌ها می‌‌‏چشاند و به مقام «أو أدنی‏» می‌‌‏رساند(6).

آری، در حقیقت در سحرگاه عید فطر اولیاء الهی با حضرت حق چنین نجوا دارند:

ای عید عاشقان به حقیقت جمال تو *** هر لحظه عیدیی رسدم از وصال تو

عید کسان غره شوال و عید من *** آن ساعتی بود که ببینم جمال تو

حل مشکلات اقتصادی و اجتماعی در مورد ابعاد اقتصادی و اجتماعی عید فطر می‌‌توان به پرداخت زکات فطره به عنوان عاملی ارزشمند برای فقرزدایی، توسعه اقتصادی و حل مشکلات اجتماعی در جامعه اسلامی اشاره نمود.

افزون بر اینکه در کنار کمک به فقراء، موارد مصرف دیگری نیز برای زکات فطره در اسلام منظور شده است که از جمله آن‏‌‌ها احیای روحیه همیاری و تعاون، رسیدگی به وضع بهداشتی، درمانی و فرهنگی مسلمانان می‌‌‏باشد.

از زکات فطره می‌‌‏توان قرض بدهکاران حقیقی و افرادی را که در راه معصیت و خلاف بدهکار نشده‏‌‌اند، پرداخت نمود.

در ساختن مسجد، مدرسه، پل‏ها و راه‏ها و بیمارستان‏‌‌ها و برطرف کردن سایر نیازهای مسلمانان نیز می‌‌‏توان از این بودجه مردمی استفاده کرد.

همچنین با این بودجه می‌‌‏توان باورهای دینی و اعتقادات مسلمانان ضعیف الایمان را تقویت نمود و کسانی را که در معرض شبهات و وسوسه‏های دشمنان قرار دارند یاری کرد.

مسلمانان با عمل به این موارد که با پرداخت زکات فطره انجام می‌‌‏شود، در حقیقت‏ به بخشی از دعاهای ماه رمضان -که در مدت یکماه بعد از نماز زمزمه می‌‌‏کردند-، در روز عید فطر جامه عمل می‌‌‏پوشانند.

گذشته از این‏‌‌ها، پرداخت زکات فطره که با نیت عبادت و تقرب به خداوند متعال انجام می‌‌‏شود، نوعی بهره‏گیری از مادیات برای رسیدن به معنویات است.

بدین جهت گفته‏‌‌اند که قبول روزه موکول به پرداخت زکات فطره می‌‌‏باشد، چرا که دادن زکات موجب جدایی از تعلقات مادی و هواهای دنیوی و نفسانی است و انسان مؤمن برای دوام فطرت الهی خویش و بازگشت‏ به عهد فطری «ألست‏» از هر آنچه رنگ تعلق دارد، باید رها و آزاد باشد و زنجیر مادیات را از پای خود برکند تا سبک بال به سوی خداوند گام نهد.

همچنانکه امام علی(علیه السلام) فرمود:

«تَخَفَّفُوا تَلْحَقُوا»(7)؛ سبکبال باشید تا [به مقصد] برسید.

رسیدن به وصال حق باگران باری و تعلقات بسیار سازگار نیست.

خداوند متعال می‌‌‏فرماید: «قَدْ أَفْلَحَ مَنْ تَزَکَّى وَ ذَکَرَ اسْمَ رَبِّهِ فَصَلَّى‏‏»(8)؛

«همانا رستگار شد کسی که [با پرداخت زکات] خود را تزکیه نمود و آنکه نام پروردگارش را یاد نموده و سپس نماز خواند.»

یکی از مصادیق این آیه، عید فطر و زکات فطره می‌‌‏باشد.

در روایات آمده است که همواره رسول خدا(صلّی الله علیه و آله) روزهای عید فطر قبل از رفتن به مصلی فطره را تقسیم می‌‌‏کرد و این آیه را می‌‌‏خواند(9).

تعظیم شعائر اسلامی

خداوند متعال می‌‌‏فرماید: «وَ مَنْ یُعَظِّمْ شَعائِرَ اللهِ فَإِنَّها مِنْ تَقْوَى الْقُلُوب‏‏»(10)؛ هر کس شعائر الهی را بزرگ دارد، این کار نشانه تقوای دل‏هاست.

تعظیم شعائر الهی یکی دیگر از ویژگی‌‌‏های عید سعید فطر می‌‌‏باشد. شعار تکبیر و تهلیل و تحمید و تقدیس از جمله اعمالی است که به روز عید جلوه خاصی می‌‌‏بخشد.

یک مسلمان باید از راه‏های مختلف ندای حیاتبخش توحید را به گوش جهانیان برساند، که یکی از آن راه‏ها بیان شعارهای مذهبی است. رسول خدا(صلّی الله علیه و آله) می‌‌‏فرماید: «زَیِّنُوا أعیَادَکُم بِالتَّکبِیرِ»(11)؛ عیدهای خود را با [شعار] تکبیر زینت دهید.

و در حدیث دیگری می‌‌‏فرماید: «زینوا العیدین بالتهلیل والتکبیر والتحمید والتقدیس(12)؛ عیدهای فطر و قربان را با شعارهای لا اله الا الله و الله اکبر و الحمدلله و سبحان الله زینت دهید.»

پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) خود نیز چنین می‌‌‏کرد. آن حضرت در روز عید فطر از منزل بیرون می‌‌‏آمد و تا رسیدن به مصلّی با صدای بلند، شعار «لا إله إلا الله‏» و «الله اکبر» سر می‌‌‏داد و حتی در می‌‌ان خطبه‏ها و قبل و بعد از آن با صدای رسا این کلمات را تکرار می‌‌‏نمود.

حضرت رضا(علیه السلام) در مورد علت تکبیرهای زیاد در روز عید فطر می‌‌‏فرماید: «تکبیر، تعظیم و بزرگداشت‏ خداوند متعال است و نوعی تشکر از هدایت‏ها و نعمت‏های پروردگار جهانیان می‌‌‏باشد».(13)

 تقویت وحدت مسلمانان

اجتماع روز عید فطر می‌‌‏تواند در پیوند و همدلی مسلمانان نقش آفرین باشد.

آنان در گردهمایی روز عید فطر و قرار گرفتن در کنار هم، از نظرات، مشکلات و گرفتاری‌‌‏های همدیگر آگاه می‌‌‏شوند. در این گردهمایی بغض‏ها و کینه‏ها تبدیل به دوستی و همدلی می‌‌‏شود و مؤمنان در یک صف واحد احساس اتحاد و نزدیکی بیشتری به همدیگر می‌‌‏کنند.

عید فطر از سویی حکایت از پیوند معنوی انسان با خدای خویش دارد و از سوی دیگر حکایت‏گر ارتباط وی با هم‏کیشان خود است.

حضرت سجاد(علیه السلام) روز عید فطر را روز جشن و شادی و اجتماع و همیاری مسلمانان نسبت‏ به یکدیگر می‌‌‏داند و می‌‌‏فرماید: «اللَّهُمَّ إِنَّا نَتُوبُ إِلَیْکَ فِی یَوْمِ فِطْرِنَا الَّذِی جَعَلْتَهُ لِلْمُؤْمِنِینَ عِیداً وَ سُرُوراً، وَ لِأَهْلِ مِلَّتِکَ مَجْمَعاً وَ مُحْتَشَداً»(14)؛

پروردگارا! به سوی تو برمی‏گردیم در روز عید فطرمان که آن را برای اهل ایمان روز عید و شادی و برای اهل ملت‏خودت روز اجتماع و همیاری قرار دادی.

حضرت رضا(علیه السلام) در مورد نقش عید فطر در تحولات معنوی، اقتصادی و اجتماعی جامعه می‌‌‏فرماید:

«إِنَّمَا جُعِلَ یَوْمُ الْفِطْرِ الْعِیدَ لِیَکُونَ لِلْمُسْلِمِینَ مُجْتَمَعاً یَجْتَمِعُونَ فِیهِ وَ یَبْرُزُونَ لِلَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَیُمَجِّدُونَهُ عَلَى مَا مَنَّ عَلَیْهِمْ فَیَکُونُ یَوْمَ عِیدٍ وَ یَوْمَ اجْتِمَاعٍ وَ یَوْمَ فِطْرٍ وَ یَوْمَ زَکَاةٍ وَ یَوْمَ رَغْبَةٍ وَ یَوْمَ تَضَرُّعٍ وَ لِأَنَّهُ أَوَّلُ یَوْمٍ مِنَ السَّنَةِ یَحِلُّ فِیهِ الْأَکْلُ وَ الشُّرْبُ لِأَنَّ أَوَّلَ شُهُورِ السَّنَةِ عِنْدَ أَهْلِ الْحَقِّ شَهْرُ رَمَضَانَ فَأَحَبَّ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْ یَکُونَ لَهُمْ فِی ذَلِکَ مَجْمَعٌ یَحْمَدُونَهُ فِیهِ وَ یُقَدِّسُونَه»(15)؛

روز فطر، عید مقرر شده تا مسلمانان در این روز گرد هم آیند و برای خداوند ظهور کنند و او را به خاطر نعمت‏هایش تعظیم کنند. پس این روز، روز عید، روز اجتماع، روز فطر، روز زکات، روز رغبت و روز تضرع و... است. پس خداوند بزرگ دوست دارد که مسلمانان در چنین روزی اجتماعی داشته و در آن، او را ستایش کرده و مقدس بدارند.

عید فطر و حرکت‏های سیاسی

در طول تاریخ، اجتماع روز عید فطر آنچنان مهم و تحول آفرین بوده که رهبران سیاسی نیز از آن بهره گرفته‏‌‌اند. در این مورد می‌‌‏توان از حرکت‏سیاسی ابومسلم خراسانی و شورش وی بر علیه دستگاه خلافت ‏بنی امیه نام برد. وی به سلیمان بن کثیر دستور داد به اقامه نماز عید فطر و ایراد خطبه بر علیه امویان بپردازد.

سلیمان نیز انقلاب و شورش بر علیه سلطنت اموی را در خطبه نماز عید فطر اعلام کرد. به این ترتیب آنان در سال 129 ق در روز عید فطر در شهرهای ماوراء النهر به پا خاسته و قیام خود را اعلام کردند(16) و در مدت کوتاهی سلسله بنی امیه را منقرض ساختند.

حرکت امام رضا(علیه السلام) برای نماز عید

در این می‌‌ان حرکت معنوی، اجتماعی و سیاسی حضرت رضا(علیه السلام) برای نماز عید اهمیت ‏خاصی در تاریخ اسلام دارد. این حماسه جاویدان نشان می‌‌‏دهد که اگر پیشوایان معصوم(علیهم السلام) و بزرگان دین و رهبران صالح در جوامع مسلمان فرصت می‌‌‏یافتند و می‌‌‏توانستند از نمازهای عید فطر و قربان بهره برداری کنند، چه نتایج پرباری برای مسلمانان داشت.

/ 4 نظر / 73 بازدید
بماند

خداحافظ اي ربّناي غروب خداحافظ اي رزق و روزي ِ پاك خداحافظ اي جمع ِ افلاك و خاك خداحافظ اي لحظه هاي سحر خداحافظ اي ماه چشمان ِ تر خداحافظ اي بغض افطارها خدا حافظ اي ماه ِ ديدار ها خداحافظ اي ختم ياسين و نور خداحافظ اي ماه ِ عشق و سرور خداحافظ ای ماه رو راستی خداحافظ ای بی کم و کاستی خداحافظ اي قدر زلفت دراز خداحافظ اي اشتياق ِ نماز خداحافظ اي لحظه هاي دعا خداحافظ اي ماه ِ ارض و سماء خداحافظ اي ماه ِ صبر و رضا تو ای ماه آرامش مرتضي خداحافظ ا ی گرمی آفتاب خداحافظ اي خوابهايت ثواب خداحافظ ای بهترین سرنوشت تو پای مرا می کشی تا بهشت خداحافظ ای ماه تقدیر من سحرهای تو صبح تطهیر من خداحافظ اي بركت سفره ها خداحافظ اي ماه ِ خوب خدا فرارسیدن عید سعید فطر مبارک جناب حق دوست منو از دعای خودتون محروم نکنید

محمد داداشی

عید سعید فطر و پایان ماه صیام بخواهیم از خدای ذو الجلال و الکرام که تا سال آینده، صفا و پاکی دل حفظ بشه و نباشیم از انسانهای غافل

ایلیا

ممنون که یادی از من کردید... بله وبلاگ ماهتون رو می بینم ... مثل همیشه جالب ... موفق باشید

شیرین

سلام وبلاگ قشنگی داری ولی ضمینه آبی قلم به رنگ آبی من اصلا نتونستم چیزی بخونم و حوصلم سررفت