بررسی نحس بودن ماه صفر و بشارت پیامبر(ص) به پایان آن

اینکه می‌‌گویند پیامبر(ص) ماه صفر را نحس می‌‌دانستند و روایتی را نقل می‌‌کنند که پیامبر(ص) فرمودند: «هر کس خروج از ماه صفر را به من اطلاع دهد، اهل بهشت می‌‌باشد»، چنین مطلبی در روایات شیعی نیامده است. بلکه مطلب، چیز دیگری است.

مرحوم شیخ عباس قمی(ره) در مفاتیح می‌‌فرماید: «این ماه معروف است به نحوست...» یا مرحوم حاج میرزا جواد ملکی تبریزی(قده) در المراقبات می‌‌فرماید: «معروف است که ماه صفر بخصوص چهارشنبه آخر آن نحس مى‌‌باشد که در این مورد روایتى نداریم. شاید این نحوست بخاطر رحلت پیامبر اکرم(ص) در این ماه و نیز این سخن پیامبر (ص) باشد که فرموده‌‌اند: کسى که مرا به تمام شدن ماه صفر مژده بدهد، او را به بهشت بشارت مى دهم».

لکن مستند آنان برای این مطلب، به احتمال قوی حدیثی از پیامبر(ص) است که فرمودند: «مَن بَشَّرَنِی بِخُرُوجِ آذار فَلَهُ الجَنَّة: هر کس به من بشارت دهد صفر تمام شده بهشت می‌‌رود».

عده‌‌ای معتقد شدند «آذار» همان «صفر» است، در حالی که «آذار» از ماههای رومی است و «صفر» از ماههای قمری است.

مرحوم شیخ صدوق(ره) در کتاب ارزشمند علل الشرایع این حدیث را به صورت حدیثی مسند از ابن عباس آورده است و آن حدیث این است:

«... عَنِ ابْنِ عَبَّاسٍ قَالَ‏ کَانَ النَّبِیُّ(ص) ذَاتَ یَوْمٍ فِی مَسْجِدِ قُبَا وَ عِنْدَهُ نَفَرٌ مِنْ أَصْحَابِهِ فَقَالَ أَوَّلُ مَنْ یَدْخُلُ عَلَیْکُمُ السَّاعَةَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ فَلَمَّا سَمِعُوا ذَلِکَ قَامَ نَفَرٌ مِنْهُمْ فَخَرَجُوا وَ کُلُّ وَاحِدٍ مِنْهُمْ یُحِبُّ أَنْ یَعُودَ لِیَکُونَ هُوَ أَوَّلَ دَاخِلٍ فَیَسْتَوْجِبَ الْجَنَّةَ فَعَلِمَ النَّبِیُّ(ص) ذَلِکَ مِنْهُمْ فَقَالَ لِمَنْ بَقِیَ عِنْدَهُ مِنْ أَصْحَابِهِ سَیَدْخُلُ عَلَیْکُمْ جَمَاعَةٌ یَسْتَبِقُونَ فَمَنْ بَشَّرَنِی بِخُرُوجِ آذَارَ فَلَهُ الْجَنَّةُ فَعَادَ الْقَوْمُ وَ دَخَلُوا وَ مَعَهُمْ أَبُو ذَرٍّ(رَحِمَهُ اللهُ) فَقَالَ لَهُمْ فِی أَیِّ شَهْرٍ نَحْنُ مِنَ الشُّهُورِ الرُّومِیَّة فَقَالَ أَبُو ذَرٍّ قَدْ خَرَجَ آذَارَ یَا رَسُولَ اللهِ فَقَالَ(ص) قَدْ عَلِمْتُ ذَلِکَ یَا أَبَا ذَرٍّ وَ لَکِنْ أَحْبَبْتُ أَنْ یَعْلَمَ قَوْمِی أَنَّکَ رَجُلٌ مِنْ أَهْلِ الْجَنَّةِ وَ کَیْفَ لَا تَکُونُ کَذَلِکَ وَ أَنْتَ الْمَطْرُودُ مِنْ حَرَمِی بَعْدِی لِمَحَبَّتِکَ لِأَهْلِ بَیْتِی فَتَعِیشُ وَحْدَکَ وَ تَمُوتُ وَحْدَکَ وَ یَسْعَدُ بِکَ قَوْمٌ یَتَوَلَّوْنَ تَجْهِیزَکَ وَ دَفْنَکَ أُولَئِکَ رُفَقَائِی فِی الْجَنَّةِ الْخُلْدِ الَّتِی وُعِدَ الْمُتَّقُون»(علل الشرائع، ج‏1، ص: 176)

ترجمه روایت:

«ابن عبّاس گفت: روزى پیامبرخدا(ص) در مسجد قبا نشسته بودند و جمعى از صحابه به نزد آن حضرت شرف حضور داشتند. حضرت فرمودند: اوّلین کسى که بر شما وارد شود اهل بهشت است. اصحاب که این کلام را شنیدند برخى از آنها از جا برخاسته و بیرون رفتند و هر کدام سعی داشتند زودتر از دیگرى به مسجد برگردد تا اوّلین نفر محسوب شده و بدین ترتیب مستوجب بهشت گردد.

پیامبر(ص) از حرکت ایشان آگاه گردید. خطاب به جماعت باقیمانده فرمودند: به زودى جماعتى بر شما وارد مى‌‌‏شوند که هر یک بر دیگرى پیشى مى‌‌‏‌‌گیرد، آن که بشارت بمن دهد که «ماه آذار» خارج شده اهل بهشت مى‌‌‏باشد.

جماعتى که بیرون رفته بودند بازگشتند و در میان ایشان ابوذر(رحمة الله علیه) بود، رسول خدا(ص) فرمودند: در چه ماهى از ماههاى رومى هستیم؟

ابوذر عرض کرد: یا رسول الله ماه آذار خارج شده است.

پیامبر(ص) فرمودند: من خود این را مى‌‌‏دانستم منتهى خواستم این جماعت بدانند که تو مردى از اهل بهشت هستى و چگونه اینطور نباشد و حال آن که بعد از من تو را به جرم محبّتت به اهل بیت من از حرم من طرد مى‌‌‏کنند و پس از آن تنها زندگى کرده و غریب و تنها خواهى مرد و جماعتى به واسطه تو سعادتمند خواهند شد، آنان کسانى هستند که در تجهیز و تدفین تو سعى خواهند نمود، ایشان رفقاء من در بهشت جاوید خواهند بود، همان بهشتى که حقّ تعالى وعده‏‌‌‌اش را به متّقین داده است.»

در این جریان و این روایت؛ صحبت رسول خدا(ص) در مورد تبیین «صفات مؤمنین» بود و برای آوردن شاهد، با علم لدنی خود اشاره کردند که اولین کسی که از در مسجد وارد شود او چنین صفاتی را داشته و اهل بهشت خواهد بود؛ اما چون متوجه تحرکات عده ‌ای از اصحاب شدند این مطلب را که «هرکس مرا به خروج ماه آذار خبر دهد او اهل بهشت است» شرطی برای معرفی چنین شخصی یادآور شدند.

لذا چنانکه کاملا واضح است؛ کلام پیامبر(ص) تنها در همان زمان و مکان به عنوان «شرطی برای معرفی مرد بهشتی»، دارای مفهوم است و نه به معنای مطلق آن در همه زمانها و مکانها. به عبارت علمی؛ این جریان و کلام پیامبر(ص)؛ «قضیّةٌ فی واقعةٍ»(کلامی مخصوص به جریانی خاص) بوده است نه اینکه کلام مطلقی باشد که برای همیشه و همه جا باشد.

در حالی که این حدیث امروزه در بین برخی شیعیان اینگونه مطرح شده است که «هرکس در پایان ماه صفر در هفت مسجد را بزند و به پیامبر پایان ماه صفر را خبر دهد او اهل بهشت خواهد بود» که اصلا ربطی به مراد از آن کلام پیامبر(ص) ندارد.

بنابراین این روایت به هیچ وجه به نحوست ماه صفر و اینکه پیامبر(ص) از این ماه ناخشنود بودند، دلالتی ندارد.

/ 7 نظر / 30 بازدید
یــــــاســـــــــ

سلام . مطالب مفیدی رو بیان کردید .اما به هر حال ماه محرم و صفر ، ماه هایی سخت برای معصومین و شیعیان بوده است . ممنون

نفس

با سلام اینکه این ماه نحوست کاملا در مفاتیح الجنان آمده است و حتی ذکر دعا که ده بار در روزهای ماه صفر که خداوند مارو از جمیع بلایای این ماه حفظ کنه یعنی شما میگید مفاتیح هم اشتباه گفته؟؟؟!!![متفکر]

هالیمایند

مرسی از متنی که گذاشتی منم به بقیه میگفتم که بشارت دادن به ربیع مساوی با رفتن به بهشت غلطه و هیچ پایه روایی نداره اما اینکه ماه صفر نحس باشه دور از نظر نیست چون سفارش شده صدقه بدیم و ماه اسارت اهل بیت و حزن و عزاست ...

شاعرانه

مطالب شما در مورد ماه صفر جالب بود در این حد نمی دونستم ممنون از شما

صدرا

سلام بسیار مطلب خوبی بود، راستش احساس می کنم ما مسلمانان به خصوص شیعیان در تفسیرهای احادیث بزرگان دینمون کمی دچار کج فهمی شده ایم.

مریم

سلام از این که به وبلاگم تشریف آوردید ممنون هستم در پناه حق باشید یا علی manshooreshab.persianblog.ir